ലോക നൃത്തദിനം... കല്ലില്‍ കൊത്തിയ കരണങ്ങളും നൃത്തരൂപങ്ങളും..അഭിമാനമായി ഈ ക്ഷേത്രങ്ങള്‍

ബൃഹദീശ്വര ക്ഷേത്രം, തഞ്ചാവൂര്‍

തമിഴ്‌നാട്ടിലെ തഞ്ചാവൂരിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ക്ഷേത്രങ്ങളില്‍ ഒന്നാണ് രാജരാജേശ്വരം അല്ലെങ്കിൽ പെരുവടയാർ കോയിൽ എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ബൃഹദീശ്വര ക്ഷേത്രം. ശിവന് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം ദ്രാവിഡ വാസ്തുവിദ്യയുടെ ഉദാഹണമാണ്. "ഗ്രേറ്റ് ലിവിംഗ് ചോള ക്ഷേത്രങ്ങൾ" എന്നറിയപ്പെടുന്ന യുനെസ്കോയുടെ ലോക പൈതൃക സൈറ്റിന്റെ ഭാഗം കൂടിയാണിത്.

PC:Lodo

81 നൃത്ത കരണങ്ങള്‍

ക്ഷേത്രത്തിലെ അടിത്തലയുടെ മുകൾ നിലയിലെ ഇടനാഴിയുടെ ഭിത്തിയിൽ 108 നൃത്ത കരണങ്ങളിൽ 81 എണ്ണം കൊത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട് . തമിഴ്‌നാട്ടിലെ ക്ലാസിക്കൽ നൃത്തമായ ഭരതനാട്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം ഈ പാഠമാണ്. കരണങ്ങള്‍ കൊത്തിയിട്ടില്ലാത്ത കല്ലുകള്‍ ശൂന്യമായി കിടക്കുന്നുമുണ്ട്. എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇവ കൊത്തിയെടുക്കാത്തതെന്ന് വ്യക്തമല്ല. കൊത്തിയെടുത്ത 81 ആസനങ്ങൾ പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഈ ക്ലാസിക്കൽ ഇന്ത്യൻ നൃത്തരൂപത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

PC:Arian Zwegers

ഷോര്‍ ടെമ്പിള്‍, മഹാബലിപുരം

പല്ലവ രാജവംശത്തിലെ നരസിംഹവർമൻ രണ്ടാമന്റെ ഭരണകാലത്ത് തിരക്കേറിയ തുറമുഖമായിരുന്നു. മാമല്ലപുരമെന്ന മഹാബലിപുരത്ത് ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിന്റെ തീരത്തെ അഭിമുഖീകരിച്ച് നില്‍ക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ് ഷോർ ടെമ്പിള്‍. മഹാബലിപുരത്തെ സ്മാരകങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ഒന്നായ ഇത് 1984 മുതൽ യുനെസ്കോയുടെ ലോക പൈതൃക ഇടം കൂടിയാണ്.
PC:Swarna1311

മാമല്ലപുരം നൃത്തോത്സവം

എല്ലാ വർഷവും ഡിസംബർ-ജനുവരി മാസങ്ങളിൽ ഇവിടെയാണ് മാമല്ലപുരം നൃത്തോത്സവം നടക്കുന്നത്. ടൂറിസം വകുപ്പാണ് ഈ നൃത്തോത്സവം സംഘടിപ്പിക്കുന്നത്. തമിഴ്നാടിന്റെ ഭരതനാട്യം, കുച്ചിപ്പുടി, കഥക്, ഒഡീസ്സി, മോഹിനി ആട്ടം, കഥകളി എന്നിവയിലെ പ്രതിഭകൾ പല്ലവ ശില്പങ്ങളുടെ ഈ മനോഹരമായ പശ്ചാത്തലത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു മാസം നീണ്ടുനിൽക്കുന്നതാണിത്.
PC:unsplash

തല്ലൈ നടരാജ ക്ഷേത്രം, ചിദംബരം

ചിദംബരം നടരാജ ക്ഷേത്രം എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന തില്ലൈ നടരാജ ക്ഷേത്രം ചിദംബരത്തിൽ നടരാജനായ ശിവന് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ക്ഷേത്രമാണ്.
PC:Richard Mortel

108 ഭാവങ്ങള്‍

ഭരത മുനിയുടെ നാട്യശാസ്ത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള 108 കരണങ്ങളും ക്ഷേത്ര ചുവരിൽ കൊത്തുപണികൾ ചെയ്തുവച്ചിരിക്കുന്നതാണ് നൃത്തവുമായി ക്ഷേത്രത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്നത്. കിഴക്കേ ഗോപുരത്തിൽ നാട്യ ശാസ്ത്ര നൃത്തത്തിന്റെ 108 ഭാവങ്ങൾ (22 സെന്റീമീറ്റർ വീതം) കാണാം. കിഴക്കൻ ഗോപുരം ഇന്ത്യൻ ക്ലാസിക്കൽ നൃത്തത്തിന്റെ 108 പോസുകളുടെ പൂർണ്ണമായ എണ്ണത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ്
PC:Ryan

കൊണാർക്ക് സൂര്യക്ഷേത്രം, കൊണാർക്ക്

ഒഡീഷയില്‍ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കൊണാർക്ക് സൂര്യക്ഷേത്രം 13-ാം നൂറ്റാണ്ടിലാണ് നിര്‍മ്മിക്കപ്പെട്ടത്. കിഴക്കൻ ഗംഗാ രാജവംശത്തിലെ രാജാവായ നരസിംഗ ദേവ ഒന്നാമനാണിതി നിര്‍മ്മിച്ചത്.

പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കിഴക്ക് ഭാഗത്ത് നട മന്ദിരം (നൃത്ത ക്ഷേത്രം) ഉണ്ട്. ഉയർന്നതും സങ്കീർണ്ണവുമായ കൊത്തുപണികളുള്ള ഒരു പ്ലാറ്റ്ഫോമിലാണ് ഇത് നിൽക്കുന്നത്.
PC:Unsplash

രാസ്മാഞ്ച, ബിഷ്ണുപൂർ

പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ ബങ്കുര ജില്ലയിലെ ബിഷ്ണുപൂരിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു ചരിത്ര കെട്ടിടമാണ് റാസ്മാഞ്ച. 1600 CE-ൽ മല്ലഭം രാജാവായ ഹംബീർ മല്ല ദേവ് (ബിർ ഹംബീർ) ആണ് ഇത് കമ്മീഷൻ ചെയ്തത്. ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നീളവും വീതിയും 24.5 മീറ്ററും ഉയരം 12.5 മീറ്ററുമാണ്.

വൈഷ്ണവ രാസ് ഫെസ്റ്റിവലില്‍ പട്ടണത്തിലെ എല്ലാ രാധാകൃഷ്ണ വിഗ്രഹങ്ങളും ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്ന് പ്രജകൾ ആരാധിക്കുന്നതിനായി ഗോഡിയ നൃത്യം ഭഗവാന് വഴിപാടായി നടത്തുമായിരുന്നുവെന്നാണ് ചരിത്രം പറയുന്നത്. 1932 വരെ വാർഷിക ഉത്സവം നടന്നിരുന്നതായി ചരിത്രരേഖകളുണ്ട്.
PC:Mainaksinghabarma

ശാരംഗപാണി ക്ഷേത്രം, കുംഭകോണം

തമിഴ്നാട്ടിലെ കുംഭകോണത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന വിഷ്ണുവിന് സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നക്ഷേത്രമാണ് ശാരംഗപാണി ക്ഷേത്രം. ദിവ്യദേശങ്ങളിൽ ഒന്നായ ഇത് കാവേരി തീരത്താണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
ഭരതനാട്യത്തിൽ 108 കരണങ്ങളില്‍ ചിലത് ചിലത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചുവരുകളില്‍ കൊത്തിവെച്ചിരിക്കുന്നത് കാണാം. തഞ്ചാവൂരിലെ ബൃഹദീശ്വര ക്ഷേത്രത്തിലും ചിദംബരത്തെ നടരാജ ക്ഷേത്രത്തിലും സമാനമായ ശിൽപങ്ങൾ ആണ് ഇവിടുത്തേത്.
PC:Adam Jones

എല്ലോറ, ഔറംഗബാദ്

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഔറംഗബാദ് ജില്ലയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന എല്ലോറ, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ റോക്ക്-കട്ട് ആശ്രമ-ക്ഷേത്ര ഗുഹാസമുച്ചയങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. ബുദ്ധ, ഹിന്ദു, ജൈന സ്മാരകങ്ങളും കലാസൃഷ്ടികളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന യുനെസ്കോയുടെ ലോക പൈതൃക ഇടം കൂടിയാണ് ഇവിടം.
ഇവിടുത്തെ ദശാവതാര ക്ഷേത്രത്തിന്‍റെ പ്രവേശന കവാടത്തിൽ ഒരു നൃത്യ മണ്ഡപം കാണാം.

ഒക്‌ടോബർ മാസത്തിൽ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന എല്ലോറ അജന്ത ഡാൻസ് ഫെസ്റ്റിവൽ, രാജ്യത്ത് വളരെ പ്രചാരമുള്ള കഥക്, ഒഡീസി നൃത്തരൂപങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. കൈലാസ ക്ഷേത്രത്തിന്‍റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്.
PC:unsplash

വിരൂപാക്ഷ ക്ഷേത്രം, ഹംപി

കർണാടകയിലെ ബല്ലാരി ജില്ലയിലെ ഹംപിയിലാണ് വിരൂപാക്ഷ ക്ഷേത്രം സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.ശിവന്റെ രൂപമായ വിരൂപാക്ഷനാണ് ഈ ക്ഷേത്രം സമർപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. ജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിലെ ഭരണാധികാരിയായ ദേവ രായ രണ്ടാമന്റെ കീഴിലുള്ള നായകനായ ലക്കൻ ദണ്ഡേശനാണ് ഈ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്.

എല്ലാ വര്‍ഷവും നവംബര്‍ ആദ്യ വാരത്തിലെ മൂന്ന് ദിവസങ്ങളില്‍ ഇവിടെ ഹംപി ഉത്സവം നടക്കുന്നു. സംഗീത പരിപാടികൾ, നൃത്ത പാവ ഷോകൾ കരിമരുന്ന് പ്രയോഗങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ ഇവിടെ നടക്കുന്നു.
PC:Sivaprasadsujatha

താരാമതി ബരാദാരി, ഹൈദരാബാദ്

ഗോൽക്കൊണ്ടയിലെ നാലാമത്തെ സുൽത്താനായ ഇബ്രാഹിം കുലി കുത്തബ് ഷായുടെ ഭരണകാലത്ത് നിർമ്മിച്ച പേർഷ്യൻ ശൈലിയിലുള്ള ഇബ്രാഹിം ബാഗിന്റെ ഭാഗമായ ചരിത്രപരമായ സാരായിയാണ് താരാമതി ബരാദാരി.
PC:Arvind.vindhu

ഖജുരാഹോ ക്ഷേത്രം, മധ്യപ്രദേശ്

മധ്യപ്രദേശിലെ ഛത്തർപൂരിലുള്ള ഹിന്ദു ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ ഒരു കൂട്ടമാണ് ഖജുരാഹോ ഗ്രൂപ്പ് ഓഫ് സ്മാരകങ്ങൾ. യുനെസ്കോയുടെ ലോക പൈതൃക സ്ഥലങ്ങളിൽ ഒന്നാണിത്. നഗര ശൈലിയിലുള്ള വാസ്തുവിദ്യാ പ്രതീകങ്ങൾക്കും അവയുടെ ശിൽപങ്ങൾക്കും ക്ഷേത്രങ്ങൾ പ്രശസ്തമാണ്.

എല്ലാ വർഷവും ഫെബ്രുവരിയിലാണ് ഖജുരാഹോ നൃത്തോത്സവം നടക്കുന്നത്. ചിത്രഗുപ്തൻ അല്ലെങ്കിൽ വിശ്വനാഥ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ വിവിധ ക്ലാസിക്കൽ ഇന്ത്യൻ നൃത്തങ്ങൾ ഇത് അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

മഹാരാജ് കൽക്ക-ബിന്ദാദിൻ കി ദ്യോധി, ലഖ്‌നൗ

ലഖ്‌നൗവിലെ നവാബ്‌സിന്റെ നഗരത്തിലെ കലയുടെയും സംസ്‌കാരത്തിന്റെയും മഹാനായ രക്ഷാധികാരിയായ വാജിദ് അലി ഷാ ബിർജു മഹാരാജിന്റെ പൂർവ്വികർക്ക് നൽകിയ പൂർവ്വിക ഭവനമാണ് ഈ മ്യൂസിയം. നർത്തകരുടെ ത്രിമാന ചുവർചിത്രവും കിണറും ഉള്ള ഒരു നടുമുറ്റം പ്രധാന മ്യൂസിയത്തിലേക്ക് തുറക്കുന്നു.